Wat zegt Artikel 5a?
Wettekst
Het is een ieder verboden opzettelijk zich zodanig in het verkeer te gedragen dat de verkeersregels in ernstige mate worden geschonden, indien daarvan levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander te duchten is.
In begrijpbare taal
Artikel 5a is speciaal gemaakt voor ernstige verkeersovertredingen die levensgevaarlijk zijn. Het gaat niet om kleine foutjes, maar om opzettelijk gedrag waarbij iemand bewust de regels negeert en daarmee levens in gevaar brengt.
Dit artikel wordt ook wel de "roekeloosheidsbepaling" genoemd. Het is bedoeld voor bestuurders die expres gevaarlijke situaties creëren.
🚨 Crimineel misdrijf
In tegenstelling tot de meeste verkeersovertredingen is artikel 5a een misdrijf, geen overtreding. Dit betekent zwaardere straffen en een strafblad.
De 13 ernstige gedragingen
De wet noemt 13 specifieke gedragingen die onder artikel 5a kunnen vallen:
📋 Lijst van ernstige verkeersgedragingen
- a. Onvoldoende rechts houden op onoverzichtelijke plaatsen
- b. Gevaarlijk inhalen
- c. Negeren van een rood kruis (op matrixborden)
- d. Over een vluchtstrook rijden waar dit niet is toegestaan
- e. Inhalen voor of op een voetgangersoversteekplaats
- f. Niet verlenen van voorrang
- g. Overschrijden van de maximumsnelheid (fors te hard rijden)
- h. Zeer dicht achter een ander voertuig rijden (kleven)
- i. Door rood licht rijden
- j. Tegen de verkeersrichting inrijden (spookrijden)
- k. Tijdens het rijden een mobiel elektronisch apparaat vasthouden
- l. Niet opvolgen van verkeersaanwijzingen van bevoegde personen (politie, verkeersregelaars)
- m. Overtreden van andere verkeersregels van soortgelijk belang
Wanneer is sprake van artikel 5a?
Niet elke overtreding valt onder artikel 5a. Er moeten DINGEN tegelijk waar zijn:
- Opzettelijk: Je doet het expres, niet per ongeluk
- Ernstige schending: Het is geen kleine fout, maar een grove overtreding
- Levensgevaar: Er is reëel gevaar voor dood of zwaar letsel van anderen
⚠️ Belangrijk voor beroepschauffeurs
Als beroepschauffeur wordt van jou vakmanschap verwacht. Gedrag dat bij een beginnende bestuurder misschien nog als "onervaren" wordt gezien, kan bij jou als opzettelijk roekeloos worden aangemerkt.
Voorbeelden uit de praktijk
- Gevaarlijk inhalen: Een vrachtwagenchauffeur haalt in op een onoverzichtelijke bocht met tegenliggers
- Rood licht: Bewust door rood rijden bij een druk kruispunt
- Kleven: Extrem dicht achterop rijden om een ander voertuig onder druk te zetten
- Spookrijden: Tegen de rijrichting in op een snelweg of autoweg
- Bellen achter het stuur: Met een smartphone in de hand bellen terwijl je een vrachtwagen bestuurt
Sancties
Omdat artikel 5a een misdrijf is, zijn de straffen zwaar:
- Gevangenisstraf: Tot 2 jaar
- Geldboete: Categorie 4 (tot €21.750 in 2026)
- Rijontzegging: Tot 5 jaar
- Strafblad: Je krijgt een strafregistervermelding
🚨 Combinatie met alcohol/drugs
Bij de beoordeling of sprake is van artikel 5a wordt ook gekeken naar alcohol- of druggebruik (artikel 8). Rijden onder invloed kan de ernst van de overtreding verzwaren.