Vrijstellingen Code 95

Code 95 is verplicht voor beroepschauffeurs, maar er zijn belangrijke uitzonderingen. Volgens EU Richtlijn 2003/59/EG zijn bepaalde categorieën bestuurders vrijgesteld van de nascholingsplicht.

Wie is vrijgesteld van Code 95?

De volgende categorieën zijn vrijgesteld van Code 95 volgens de wetgeving:

  • Particulieren: Bestuurders die een voertuig gebruiken voor privé-doeleinden
  • Landbouwers: Voor eigen bedrijf, binnen straal van 100 km
  • Hulpdiensten: Brandweer, politie, ambulance bij officiële taken
  • Defensie: Militaire voertuigen voor defensietaken
  • Rij-instructeurs: Tijdens het geven van rijles
💡 Belangrijk: De vrijstelling geldt alleen onder specifieke voorwaarden. Lees hieronder per categorie wat de exacte regels zijn.

Landbouwers — voorwaarden vrijstelling

Landbouwers zijn vrijgesteld van Code 95, maar alleen wanneer aan alle volgende voorwaarden wordt voldaan:

Voorwaarde Verplicht
Eigen landbouwbedrijf ✅ Ja
Vervoer binnen 100 km straal ✅ Ja
Geen loonwerk voor derden ✅ Ja
Voertuig niet hoofdactiviteit ✅ Ja
⚠️ Let op: Wanneer je loonwerk doet voor andere bedrijven (bijvoorbeeld oogst voor derden), vervalt de vrijstelling en is Code 95 verplicht.

Hulpdiensten en defensie

Voertuigen van hulpdiensten en defensie zijn vrijgesteld wanneer ze worden ingezet voor officiële taken:

Organisatie Vrijgesteld? Voorwaarde
Brandweer ✅ Ja Tijdens officiële taken
Politie ✅ Ja Tijdens officiële taken
Ambulance ✅ Ja Tijdens officiële taken
Defensie ✅ Ja Voor defensietaken
Privé-beveiliging ❌ Nee Code 95 verplicht
💡 Bron: Cijfers gebaseerd op EU Richtlijn 2003/59/EG, Artikel 4 en CBR vrijstellingen Code 95 2026.

Rij-instructeurs tijdens les

Rij-instructeurs zijn vrijgesteld van Code 95 wanneer zij:

  • Les geven aan een leerling-bestuurder
    • In het bezit zijn van een geldig rijbewijs voor de betreffende categorie Geregistreerd staan als erkend rij-instructeur

Particulier vervoer

Bestuurders die een voertuig gebruiken voor niet-commerciële doeleinden zijn vrijgesteld. Denk aan:

  • Verhuizingen: Eigen spullen vervoeren
  • Recreatie: Kampeerauto of paardentrailer voor eigen gebruik
  • Hobby: Oude vrachtwagens voor verzamelaars
⚠️ Let op: Zodra je geld vraagt voor het vervoer (ook onderling delen van kosten), kan dit als beroepsvervoer worden gezien en is Code 95 verplicht.

Vergelijking: vrijgesteld vs. niet vrijgesteld

Situatie Code 95? Reden
Landbouwer, eigen gewas, 50 km ❌ Nee Vrijstelling landbouw
Landbouwer, loonwerk, 30 km ✅ Ja Commercieel vervoer
Brandweerman, spoedgeval ❌ Nee Vrijstelling hulpdienst
Brandweerman, privé verhuizing ✅ Ja Niet tijdens officiële taak
Rij-instructeur, tijdens les ❌ Nee Vrijstelling instructeur
Rij-instructeur, privé rit ✅ Ja Niet tijdens les

Administratie en bewijslast

Tijdens een controle door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) moet je de vrijstelling kunnen aantonen:

Document Voor welke vrijstelling?
Werkgeversverklaring Hulpdiensten, defensie
KvB-inschrijving Landbouwbedrijf
Rittenregistratie Alle vrijstellingen
Erkenning rij-instructeur Rij-instructeurs

Veelgestelde vragen

Wie is vrijgesteld van Code 95?

Volgens EU Richtlijn 2003/59/EG zijn particulieren, landbouwers (eigen bedrijf, <100km), hulpdiensten, defensie en rij-instructeurs tijdens les vrijgesteld van Code 95.

Geldt de vrijstelling voor landbouwers ook voor loonwerk?

Nee, de vrijstelling geldt alleen voor vervoer binnen het eigen landbouwbedrijf. Voor loonwerk buiten het eigen bedrijf is Code 95 verplicht.

Zijn brandweervrijwilligers vrijgesteld?

Ja, voertuigen van hulpdiensten (brandweer, politie, ambulance) zijn vrijgesteld wanneer ze worden ingezet voor officiële taken.

Moet ik de vrijstelling kunnen aantonen?

Ja, je moet tijdens een controle kunnen aantonen dat je onder een vrijstelling valt. Bewaar documentatie zoals werkgeversverklaringen of rittenregistratie.

Over de auteur

Nico is transportexpert met meer dan 40 jaar ervaring in de logistieke sector. Hij specialiseert zich in rij- en rusttijdenwetgeving en helpt transportbedrijven met compliance en opleiding.

Laatst bijgewerkt: 26 juni 2026