← Terug naar Code 95 overzicht
Code 95 Vrijstellingen & Uitzonderingen — Complete Gids 2026
Code 95 is verplicht voor beroepsmatig vervoer met vrachtwagens boven 3,5 ton. Maar er zijn belangrijke uitzonderingen. EU Richtlijn 2003/59/EG, artikel 3 definieert specifieke vrijstellingen waarbij het rijbewijs mét Code 95 niet verplicht is.
Wettelijke basis: Alle vrijstellingen zijn vastgelegd in EU Richtlijn 2003/59/EG, artikel 3 en geïmplementeerd in de Nederlandse wetgeving via het CBR.
Alle Vrijstellingen Op Een Rij
Je hebt géén Code 95 nodig in de volgende situaties:
- Voertuigen onder 3,5 ton — inclusief aanhanger (rijbewijs B voldoende)
- Voertuigen onder 45 km/u — constructiesnelheid max. 45 km/u
- Landbouw- en bostransport — binnen 100 km van bedrijfslocatie, eigen producten
- Niet-commercieel personenvervoer — particulier gebruik zonder betaling
- Materieelonderhoud — technische proefritten en reparaties
- Defensie — voertuigen in dienst van strijdkrachten
- Politie — tijdens politietaken
- Brandweer — tijdens brandweerinzetten
- Rij-instructeurs — tijdens het geven van rijles
- Reddingsvoertuigen — ambulance, noodhulp, rampbestrijding
- Historische voertuigen — niet-commercieel gebruik
Vrijstellingen Overzicht
| Vrijstelling | Voorwaarde | Wettelijke basis | Controle |
|---|---|---|---|
| Voertuigen < 3,5 ton | Inclusief aanhanger | EU 2003/59/EG, art. 3a | ALT |
| Voertuigen < 45 km/u | Constructiesnelheid | EU 2003/59/EG, art. 3b | ILT |
| Landbouwtransport | Max. 100 km, eigen producten | EU 2003/59/EG, art. 3c | ILT |
| Niet-commercieel | Geen betaald vervoer | EU 2003/59/EG, art. 3d | ILT |
| Defensie | Tijdens uitoefening dienst | EU 2003/59/EG, art. 3e | NVT |
| Politie | Tijdens politietaken | EU 2003/59/EG, art. 3f | NVT |
| Brandweer | Tijdens brandweerinzetten | EU 2003/59/EG, art. 3g | NVT |
| Rij-instructeurs | Tijdens rijles | EU 2003/59/EG, art. 3h | ILT |
| Reddingsvoertuigen | Noodhulpverlening | EU 2003/59/EG, art. 3i | NVT |
| Historische voertuigen | Niet-commercieel | EU 2003/59/EG, art. 3j | ILT |
Belangrijke Valkuilen
⚠️ Let op: De meest gemaakte fout is denken dat "landbouw" automatisch betekent "geen Code 95". Dat is alleen zo voor eigen producten binnen 100 km. Loonwerkers hebben áltijd Code 95 nodig!
1. Landbouwvrijstelling — Wanneer Geldt Het Wél/Niet?
Wél vrijgesteld (géén Code 95):
- Melkveehouder vervoert eigen mest naar eigen land (50 km)
- Loonboomkweker vervoert eigen bomen naar eigen klant (80 km)
- Grondwerker vervoert eigen materieel binnen 100 km straal
Geen vrijstelling (Code 95 verplicht):
- Loonwerker vervoert mest voor andere boer (commercieel)
- Loonwerker oogst voor meerdere boeren (commercieel)
- Transportbedrijf vervoert agrarische producten (commercieel)
Voorbeeld: Een melkveehouder mag mest vervoeren naar zijn eigen land op 50 km afstand zonder Code 95. Maar een loonwerker die voor meerdere boeren werkt, heeft wél Code 95 nodig.
2. Rij-instructeur — Tijdens Les vs. Privé
Geen Code 95 nodig:
- Rijschoolinstructeur geeft les in vrachtwagen
- CBR-examinator neemt examen af
- Bedrijfsinstructeur geeft interne opleiding
Wél Code 95 nodig:
- Rijschoolinstructeur doet vrachtje voor klant (naast les)
- Instructeur rijdt lege vrachtwagen naar garage (geen les)
- Instructeur vervoert materiaal voor eigen bedrijf
Let op: Zodra een rij-instructeur commercieel vervoer doet buiten de les (bijv. een vrachtje doen voor een klant), is Code 95 wél verplicht.
3. Defensie & Hulpdiensten — Tijdens Dienst vs. Privé
Geen Code 95 nodig:
- Militair rijdt vrachtwagen tijdens oefening
- Militair vervoert materieel voor missie
- Defensie-chauffeur tijdens officiële taak
- Politieagent tijdens inzet
- Brandweerman tijdens oefening of inzet
- Ambulancepersoneel tijdens spoedeisend vervoer
Wél Code 95 nodig:
- Militair rijdt vrachtwagen voor privé-verhuizing
- Ex-militair werkt bij transportbedrijf (burgerbaan)
- Defensie-personeel doet commercieel vervoer
- Brandweervrijwilliger rijdt vrachtwagen voor eigen bedrijf
Situaties Overzicht
| Situatie | Code 95? | Reden | Controle |
|---|---|---|---|
| Loonwerker mest vervoeren | ✅ Verplicht | Commercieel vervoer | ILT |
| Boer eigen mest vervoeren (<100km) | ❌ Niet nodig | Landbouwvrijstelling | ILT |
| Rijschoolinstructeur tijdens les | ❌ Niet nodig | Rij-instructeur vrijstelling | ILT |
| Politieagent tijdens inzet | ❌ Niet nodig | Politievrijstelling | NVT |
| Brandweerman oefening | ❌ Niet nodig | Hulpdienstvrijstelling | NVT |
| Historische vrachtwagen (show) | ❌ Niet nodig | Historisch voertuig | ILT |
| Licht vrachtje (2,8 ton) | ❌ Niet nodig | Onder 3,5 ton | ALT |
| Militair tijdens oefening | ❌ Niet nodig | Defensievrijstelling | NVT |
| Militair privé verhuizing | ✅ Verplicht | Commercieel/privé | ILT |
Veelgestelde Vragen
Wanneer heb ik geen Code 95 nodig?
Je hebt geen Code 95 nodig bij: voertuigen onder 3,5 ton, voertuigen onder 45 km/u, landbouwtransport binnen 100 km (eigen producten), niet-commercieel vervoer, defensie, politie, brandweer, rij-instructeurs tijdens les, en historische voertuigen.
Geldt Code 95 voor vrachtwagens onder 3,5 ton?
Nee, Code 95 geldt alleen voor voertuigen boven 3,5 ton (inclusief aanhanger). Voor lichtere voertuigen heb je geen Code 95 nodig, ook niet voor beroepsmatig vervoer.
Wat zijn de voorwaarden voor landbouwvrijstelling?
Voor landbouwvrijstelling moet je: (1) eigen producten vervoeren (niet voor derden), (2) binnen 100 km van je bedrijfslocatie blijven, en (3) het voertuig主要用于 land- of bosbouwdoeleinden gebruiken.
Heeft een loonwerker Code 95 nodig?
Ja, een loonwerker heeft Code 95 nodig omdat hij commercieel vervoer doet voor derden. De landbouwvrijstelling geldt alleen voor eigen producten binnen 100 km van je bedrijfslocatie.
Hebben politie en brandweer Code 95 nodig?
Nee, voertuigen van defensie, politie, brandweer en andere hulpdiensten zijn vrijgesteld van Code 95 wanneer ze ingezet worden voor nooddiensten en officiële taken.
Moet een rij-instructeur Code 95 hebben?
Rij-instructeurs hebben géén Code 95 nodig wanneer ze lesgeven. Zodra ze commercieel vervoer doen buiten de les (bijv. een vrachtje voor een klant), is Code 95 wel verplicht.
Moeten militairen Code 95 hebben?
Nee, militair personeel heeft géén Code 95 nodig wanneer ze voertuigen besturen tijdens officiële defensietaken en oefeningen. Voor privé-gebruik of burgerbanen is Code 95 wel verplicht.